„Historia życia codziennego na Górnym Śląsku od XIII do XXI wieku na przykładzie społeczności wiejskiej Kierpnia w powiecie prudnickim” – Zaproszenie na prezentację książki, 23.09.2026 r.

Drodzy Członkowie i Przyjaciele Komisji Historycznej,

chciałbym serdecznie zaprosić Państwa na prezentację mojej nowej książki

Historia życia codziennego na Górnym Śląsku od XIII do XXI wieku

na przykładzie społeczności wiejskiej Kierpnia w powiecie prudnickim”

 

Prezentacja książki odbędzie się:

w środę, 23 września 2026 r., o godz. 18:00

w Swietlica w Kierpnia (80a).

Będzie mi bardzo miło, jeśli zechcą Państwo przybyć. Oczywiście można również zaprosić ze sobą zainteresowanych gości. Spotkanie odbędzie się dwujęzycznie – w języku niemieckim i polskim.

Mam nadzieję, że będę mógł powitać Państwa na tym spotkaniu.

Z serdecznymi pozdrowieniami

Wasz Ralph (Wrobel)

Relacja z wyjazdu studyjnego 2025

Historyczne miejsca XX i XXI wieku

31 sierpnia – 7 września 2025 r.

W niedzielę, 31 sierpnia 2025 r., niemal 40 uczestników wyruszyło z wielkim oczekiwaniem w podróż na Śląsk. Tak pełen autobus nie był już od dawna – a nastroje wśród uczestniczek i uczestników od początku były znakomite. Przez Wadersloh, Erfurt i Drezno prowadziła trasa do górnośląskiego okręgu przemysłowego, gdzie po długim, lecz przyjemnym dniu podróży dotarliśmy do hotelu Diament w Chorzowie (Königshütte). Już podczas wspólnej kolacji stało się jasne: ta wyprawa będzie wyjątkowa.

Pierwszy pełny dzień podróży upłynął pod znakiem industrializacji Górnego Śląska. Po obfitym śniadaniu odwiedziliśmy Górnośląski Park Etnograficzny, imponujący skansen, który obrazowo pokazuje, jak wyglądało życie w regionie przed przemianami przemysłowymi. Następnie zwiedzaliśmy Chorzów (Königshütte) i Zabrze (Hindenburg) z ich licznymi zabytkowymi budowlami – w tym kościół św. Józefa oraz charakterystyczną wieżę ciśnień z lat 1909/10. Szczególną atrakcją była popołudniowa przejażdżka historyczną Górnośląską Koleją Wąskotorową, prowadzoną przez prawdziwy parowóz, z Bytomia (Beuthen) do Tarnowskich Gór (Tarnowitz). Przy znakomitej pogodzie wszyscy cieszyli się nostalgiczną atmosferą i malowniczymi widokami na śląski krajobraz.

We wtorek program zaprowadził nas do politycznego i gospodarczego centrum regionu. W Radzionkowie (Radzionkau) odwiedziliśmy najpierw Centrum Dokumentacji Deportacji Górnoślązaków do ZSRR w 1945 r., które na wielu z nas zrobiło ogromne wrażenie. Następnie pojechaliśmy do Katowic (Kattowitz), gdzie w planie była wizyta w Panteonie Górnośląskim. Równie poruszający był postój przy miejscu pamięci kopalni „Wujek”, gdzie w 1981 r. podczas stanu wojennego zastrzelono dziewięciu strajkujących górników. Na zakończenie dnia w browarze w Tychach (Tichau) poznaliśmy długą tradycję śląskiego piwowarstwa – oczywiście nie mogło zabraknąć zwiedzania połączonego z degustacją.

Środa upłynęła pod znak polsko‑niemieckiej historii konfliktów. Na Górze św. Anny (Sankt Annaberg) zwiedziliśmy Muzeum Powstań z lat 1919–1921 oraz monumentalną Thingstätte z 1934 r. Wielu z nas uświadomiło sobie tutaj, jak burzliwe były dzieje Śląska w XX wieku. Po pobycie w imponującym zamku w Mosznej (Moschen), gdzie spacerowaliśmy po rozległym parku, nastąpił szczególnie serdeczny punkt programu: w Biedrzychowicach (Friedersdorf) odwiedziliśmy Muzeum Mniejszości Niemieckiej i porozmawialiśmy z członkami HKKNOS oraz lokalnymi przedstawicielami Mniejszości Niemieckiej. Wspólna kolacja w tamtejszym centrum spotkań była okazją do osobistych kontaktów i żywych rozmów.

W czwartek kontynuowaliśmy podróż na Dolny Śląsk. Najpierw zwiedziliśmy Radiostację Gliwice (Gleiwitz), gdzie w 1939 r. upozorowany napad posłużył jako pretekst do rozpoczęcia II wojny światowej. Wizyta była zarówno pouczająca, jak i poruszająca. W Opolu (Oppeln), w Centrum Dokumentacyjno‑Wystawienniczym Niemców w Polsce, poznaliśmy obecną sytuację kulturalną i społeczną ludności pochodzenia niemieckiego. Po krótkim wypadzie do Muzeum Porcelany w Tułowicach (Tillowitz) dotarliśmy wieczorem do Wrocławia (Breslau), naszego nowego miejsca zakwaterowania.

Kolejne dni poświęciliśmy historii Dolnego Śląska oraz nowoczesnemu rozwojowi urbanistycznemu Wrocławia (Breslau). W piątek odwiedziliśmy były obóz koncentracyjny w Rogoźnicy (Gross‑Rosen), miejsce pamięci, które poruszyło wszystkich do głębi. Następnie udaliśmy się do Starej Kopalni w Wałbrzychu (Waldenburg), gdzie na własnej skórze poznaliśmy historię śląskiego górnictwa. Kolejnym punktem kulminacyjnym była wizyta w majątku w Krzyżowej (Kreisau), miejscu pamięci o oporze Kręgu z Krzyżowej skupionego wokół Helmutha Jamesa von Moltke – imponujące świadectwo odwagi cywilnej i pojednania.

W sobotę Wrocław (Breslau) był niestety spowity chmurami. Mimo to zwiedziliśmy Halę Stulecia (1913), osiedle Werkbundu z 1929 roku oraz nowoczesny Sky Tower, z którego roztaczał się wspaniały widok na miasto. Spacer po centrum doprowadził nas do architektonicznych perełek dwudziestolecia międzywojennego, w tym dawnego domu towarowego Wertheim (obecnie Renoma). Dzień zakończył się na przytulnej starówce wspólną kolacją – udane zwieńczenie pełnego wrażeń tygodnia.

W niedzielny poranek nadszedł w końcu czas pożegnania. Po pełnym wrażeń i doskonale zorganizowanym tygodniu wyruszyliśmy w drogę powrotną do Niemiec – pełni licznych wrażeń, nowych spostrzeżeń i pięknych wspomnień. Wszyscy uczestnicy byli zgodni: to była wyprawa w pełni udana! Pogoda dopisała, atmosfera była wspaniała, a program zarazem urozmaicony i pouczający. Na koniec panowała pełna zgodność: kto był z nami tym razem, koniecznie chce pojechać także następnym razem.

 

Wykłady Genealogia na Śląsku

„Genealogia na Śląsku – sytuacja źródłowa i możliwości badawcze w archiwach państwowych i niepaństwowych”

w sobotę 29 czerwca 2024 r. w centrum kulturalno-edukacyjnym HAUS SCHLESIEN w Königswinter

Powyższe seminarium zostało zorganizowane z ogromnym sukcesem. Wysokiej klasy prelegenci z Niemiec i Polski z absolutnie interesującymi prezentacjami, fenomenalny tłumacz, który jednocześnie tłumaczył wszystkie prezentacje na drugi język oraz pełna sala seminaryjna z zainteresowanymi uczestnikami z całych Niemiec sprawiły, że seminarium było niezapomnianym wydarzeniem.
W odpowiedzi na liczne prośby zainteresowanych, którzy nie mogli przybyć do Königswinter osobiście, poniżej publikujemy prezentacje prelegentów, którzy pozwolili nam na ich upublicznienie.
Oczywiście w naturze rzeczy leży, że przedstawione prezentacje odzwierciedlają jedynie ułamek informacji, którymi prelegenci podzielili się z uczestnikami na miejscu. W niektórych przypadkach prezentacje mogą być postrzegane jedynie jako pomoce pamięciowe lub obrazowe ilustracje tego, co zostało powiedziane. Mamy jednak nadzieję, że dadzą one tym, którzy nie mogli osobiście uczestniczyć w seminarium, przynajmniej wyobrażenie o tym, jakie informacje zostały na nim przekazane i być może kilka pomysłów na to, które źródła można wykorzystać do badań genealogicznych.

– Andreas Smarzly (HKKNOS): „Ogólny przegląd źródeł do badań genealogicznych i rodzinnych ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji źródłowej w powiecie prudnickim” (jęz. wykładowy: niemiecki)
PDF-DOWNLOAD

– Henryka Młynarska (HKKNOS): „Dokumenty genealogiczne w archiwum parafialnym w Głogówku” (jęz. wykładowy: polski)
PDF-DOWNLOAD

– Aleksandra Starczewska-Wojnar (Opole): „Potencjał ksiąg gruntowych w badaniach genealo-gicznych na podstawie akt sądu rejonowego w Prudniku” (jęz. wykładowy: polski)
PDF-DOWNLOAD

– Ralph Wrobel (HKKNOS): „Urbarze z XVI i XVII wieku jako źródła do historii rodziny” (jęz. wykładowy: niemiecki)
PDF-DOWNLOAD

– Viktor Pordzik (HKKNOS): „Katastry Karolińskie jako źródło do badań historii rodzinnej” (jęz. wykładowy: niemiecki)
PDF-DOWNLOAD

– Jolanta Ilnicka (Opolscy Genealodzy): „Działalność Stowarzyszenia Opolscy Genealodzy – badania genealogiczne na Górnym Śląsku: źródła, metody, networking” (jęz. wykładowy: polski)
PDF-DOWNLOAD 1
PDF-DOWNLOAD 2

– Adam Kaźmierski (Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu): „Źródła genealogiczne w polskich archiwach kościelnych: Możliwości badawcze” (jęz. wykładowy: niemiecki)
PDF-DOWNLOAD

– Janusz Gołaszewski (Archiwum Państwowe we Wrocławiu): „Nieznane źródła do badań genea-logicznych na Śląsku w zasobie Archiwum Państwowego we Wrocławiu: możliwości badawcze” (jęz. wykładowy:)
PDF-DOWNLOAD 1
PDF-DOWNLOAD 2

Genealogia na Śląsku

„Genealogia na Śląsku – sytuacja źródłowa i możliwości badawcze w archiwach państwowych i niepaństwowych”

„W jakich źródłach mogę szukać informacji o moich przodkach po przeanalizowaniu wszystkich ksiąg kościelnych i urzędów stanu cywilnego?”, „Gdzie mogę znaleźć te źródła?”, „W których polskich archiwach muszę szukać?”, „Jak/gdzie dokładnie mogę znaleźć źródła, które mnie interesują?”, „Czy wszystko jest dostępne cyfrowo / czy mogę wszystko zbadać online, czy też kiedy muszę osobiście udać się do archiwów w Polsce? „, „W jakich bazach danych i katalogach mogę prowadzić badania, które rzeczy są cyfrowo dostępne online?”, „Jaki jest najlepszy sposób na prowadzenie badań osobiście w polskich archiwach?”, „Czy istnieją alternatywy dla badań osobistych na miejscu?”, „Jakich wymogów polskich archiwów muszę przestrzegać? Formalności, wnioski, ochrona danych, wykonywanie kopii/zdjęć/skanów/transkryptów, umawianie się na badania na miejscu, język (niemiecki, polski, angielski czy łacina?), płatności/opłaty/przelewy/kurs wymiany walut itp….?”.

Badacze rodzin, genealodzy i lokalni historycy zadają sobie te i wiele innych pytań wielokrotnie, gdy badają w rejonach, które kiedyś były niemieckie, a obecnie znajdują się w Polsce (Śląsk, Prusy, Pomorze itp.). Pytania te często nurtują również członków Komisji Historycznej Powiatu Prudnickiego (www.hkknos.eu), dlatego przy życzliwym wsparciu Landu Niederschsen zorganizowaliśmy seminarium „Genealogia na Śląsku – sytuacja źródłowa i możliwości badawcze w archiwach państwowych i niepaństwowych”, na które zaprosiliśmy wysokiej klasy ekspertów, którzy udzielą odpowiedzi na te i inne pytania związane z badaniami w polskich archiwach.

W pierwszym i drugim bloku seminarium, które podzielone jest na cztery bloki, członkowie Komisji Historycznej i eksperci zewnętrzni zaprezentują różne źródła, które powinny zainteresować nie tylko badaczy z powiatu prudnickiego, ale także wszystkich genealogów i lokalnych historyków prowadzących badania na całym Śląsku i na wszystkich innych byłych niemieckich terytoriach wschodnich (np. księgi wieczyste, akta ksiąg wieczystych, wczesnonowożytne urbarze, katastry karolińskie, lokalne rejestry rodzinne, specjalne akta w archiwach regionalnych).

Myślenie nieszablonowe może być często niezwykle pomocne. Ponieważ genealogia stała się również bardzo rozpowszechnionym zajęciem w Polsce, a liczne stowarzyszenia zajmują się badaniem dokumentów historycznych w archiwach, zaprosiliśmy przedstawicieli stowarzyszeń „Górnośląskie Towarzystwo Genealogiczne – Silius Radicum” i „Opolscy Genealodzy”, którzy opowiedzą nam m.in. o tym, jakie źródła są szczególnie interesujące dla górnośląskich i polskich genealogów, na czym koncentrują się w swoich badaniach, z jakimi problemami muszą sobie radzić, jakie znaleźli rozwiązania dla tych wyzwań, jak pracują w archiwach, jak prezentują swoje wyniki i wiele więcej. Przewidujemy ciekawą wymianę doświadczeń pomiędzy gośćmi z Polski a uczestnikami seminarium.

Szczególnie cieszy nas udział w seminarium dr Aleksandry Starczewskiej-Wojnar, byłej kierownik działu zbiorów przedwojennych Archiwum Państwowego w Opolu, przedstawiciela Archiwum Archidiecezjalnego we Wrocławiu ks. dr Adama Kaźmierskiego oraz dyrektora Archiwum Państwowego we Wrocławiu dr Janusza Gołaszewskiego, którzy z pierwszej ręki opowiedzą nam o tym, które źródła oferują najciekawsze informacje do badań genealogicznych, jakie nieznane dotąd badaczom źródła można znaleźć w ich archiwach oraz na co zwrócić szczególną uwagę prowadząc badania w archiwach państwowych i kościelnych.

Seminarium odbędzie się w sobotę, 29 czerwca 2024 r., w godzinach od 9.00 do 19.00 w centrum kulturalno-edukacyjnym HAUS SCHLESIEN, Dollendorfer Str. 412, 53639 Königswinter (+49(0)2244 886 0, info@hausschlesien.de, HP: www.hausschlesien.de).

Serdecznie zapraszamy wszystkich zainteresowanych badaniami genealogicznymi, przodków lub historią lokalną na byłych niemieckich ziemiach wschodnich znajdujących się obecnie w Polsce! Członkostwo w HKKNOS lub innych stowarzyszeniach nie jest wymagane. Wszystkie polskojęzyczne wykłady będą tłumaczone symultanicznie na język niemiecki (liczba słuchawek jest ograniczona – obowiązuje zasada „kto pierwszy, ten lepszy”). Wstęp jest bezpłatny, wcześniejsza rejestracja na seminarium nie jest wymagana. Osoby, które chciałyby skorzystać ze smacznej oferty restauracji w „Haus Schlesien”, proszone są o wcześniejszą rejestrację mailową: kultur@hausschlesien.de, aby tamtejsza kuchnia mogła odpowiednio zaplanować spotkanie.

 

(PDF-DOWNLOAD)

 

PROGRAM (może ulec zmianie)

09:00 – 09:15 Powitanie i wprowadzenie do tematu seminarium: Ralph Wrobel

Prezentacja programu i prelegentów: Andreas Smarzly

09:15 – 11:00 1. sesja: Badania przodków i rodzin w powiecie prudnickim

Andreas Smarzly (HKKNOS): „Ogólny przegląd źródeł do badań genealogicznych i rodzinnych ze szczególnym uwzględnieniem sytuacji źródłowej w powiecie prudnickim” (jęz. wykładowy:  niemiecki)

Henryka Młynarska (HKKNOS): „Dokumenty genealogiczne w archiwum parafialnym w Głogówku” (jęz. wykładowy: polski)

Aleksandra Starczewska-Wojnar (Opole): „Potencjał ksiąg gruntowych w badaniach genealogicznych na podstawie akt sądu rejonowego w Prudniku” (jęz. wykładowy: polski)

11:00 – 13:00 II sesja: Badania przodków i rodzin z perspektywy niemieckiej

Ralph Wrobel (HKKNOS): „Urbarze z XVI i XVII wieku jako źródła do historii rodziny” (jęz. wykładowy: niemiecki)

Maik Gliese / Sebastian König (HKKNOS): „Lokalne rejestry rodzinne (Ortsfamilienbücher) jako źródła do badań historii rodziny” (jęz. wykładowy: niemiecki)

Viktor Pordzik (HKKNOS): „Katastry Karolińskie jako źródło do badań historii rodzinnej” (jęz. wykładowy: niemiecki)

13:00 – 14:30 Przerwa obiadowa

14:30 – 16:00 III sesja: Badania genealogiczne i rodzinne w Polsce: perspektywa badaczy

Marek Zając / Gabriele Horzella-Mühlenhoff (Górnośląskie Towarzystwo Genealogiczne „Silius Radicum”): „Możliwości badań genealogicznych w Polsce” (jęz. wykładowy: niemiecki)

Jolanta Ilnicka (Opolscy Genealodzy): „Działalność Stowarzyszenia Opolscy Genealodzy – badania genealogiczne na Górnym Śląsku: źródła, metody, networking” (jęz. wykładowy: polski)

16:00 – 16:30 Przerwa kawowa

16:30 – 18:30 IV sesja: Genealogia i badania genealogiczne w Polsce: perspektywa archiwów

Adam Kaźmierski (Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu): „Źródła genealogiczne w polskich archiwach kościelnych: Możliwości badawcze” (jęz. wykładowy: niemiecki)

Janusz Gołaszewski (Archiwum Państwowe we Wrocławiu): „Nieznane źródła do badań genealogicznych na Śląsku w zasobie Archiwum Państwowego we Wrocławiu: możliwości badawcze” (jęz. wykładowy:)

18:30 – 19:00 Dyskusja / Pytania do prelegentów

Zaproszenie na seminarium (PDF-DOWNLOAD)